Mostar Köprüsü’nün Tarihi Dramı

img

Bosna Tarihi Mostar Köprüsü Hakkında Kısa Kısa

Dünya’nın sembollerinde, hüzünlü Bosna Hersek ziyaretimizde, orada bulunmaktan son derece duygulandığımız Mostar Köprüsü’nü yakından gördük, Mostar Gezi Rehberi içinde yazdık, bu özel yapıyı detaylandıralım istedik. Aslında klasik Türk – Osmanlı mimarimizin geleneksel örneklerinden olan Mostar Köprüsü, bir önceki yüzyılın en dramatik savaşlarından Bosna Hersek işgali sırasındaki yıkılışıyla Dünya için artık dev bir sembol. Sadece Balkanların önemli turistik duraklarından biri değil, tarifsiz katliamın, ahlaksız bombaların yıktığı ve küllerinden yeniden doğan bir sembol.

Mimar Sinan’ın Öğrencisinden 427 yıllık işlek eser

Günümüz Bosna Hersek sınırları içinde yer alan küçük Mostar şehrinde, ortadan geçen Neretva Nehri üzerindeki tarihi Mostar Köprüsü 1556’da Mimar Sinan’ın öğrencilerinden Mimar Hayreddin tarafından 456 taş kalıpla inşa edilmiş geniş açılı, küçük bir köprü aslında. Bosnaca “Stari Most” ismiyle anılan eser, zamanla civarındaki yerleşime, yani günümüz Mostar şehrine de ismini vermiş. Mostar, Saraybosna‘dan 130 km. mesafede kuruludur.

Mostar manzara

Mostar Köprüsü’nün Mimari Özellikleri – Siyasi Konumu

Osmanlı’nın Balkanlardaki önemli mimari eserlerinden, günümüz için inşaası basit görünen Mostar Köprüsü, Neretva Nehri üzerinden 24 metrelik yükseklikte ve toplamda 30 metre kadardır. Yani 25 adımda bir tarafından diğer kıyıya geçilir. Genişliği 4 metre olan köprü, tamamen taştan inşa edilmiştir. 16. yüzyılda Mostar şehri Osmanlı’nın Bosna Hersek’teki idari merkeziydi ve köprüyle birlikte her iki taraftaki burçlar ve gözlem kuleleri köprünün tümünü önemli bir hükümet mimarisi havasında tutmaktaydı.

Birlikteliğin Hazin Yıkılış Hikayesi

Orijinal Mostar Köprüsü’nün yıkılışı 1992’de yaşanan Bosna iç savaşı sırasında olmuştur. O güne kadar Balkanlarda ve Bosna’nın tüm bölgelerinde bir arada yaşayan çok uluslu milletlerin birer parçası olarak Müslümanlar, Hırvatlar ve Sırplar bir arada yaşamaktaydılar. Mostar’ın yıkılışı, aynı zamanda bu birliktelik örneğinin de yıkılışı ve Bosna’da farklı hakların bir arada yaşamının da yıkımı anlamına geliyordu. 1992’de yerel Sırpların ilk saldırıları sonrası 9 Kasım 1993’te Hırvatların tank saldırısı ile Kasım 1993 sonunda Mostar tümüyle yıkıldı. Aynı anda Dünya’nın birçok coğrafyasında da büyük bir yıkımın çığlığı gibi oldu bu saldırı.

Mostar tatil

Mostar’ın Yıkılışının Maneviyatı

Her ne kadar o dönem çocuk olsak da, Barış’ın pek hatırlamadığı dönemi Taflan kısmen hatırlıyor. Türkiye’de yaşayan her siyasi görüşten aile için Bosna Savaşı, Dünya’nın modern ve makul tüm insanlarını etkilediği kadar sarsıcı bir savaştı. 20 yüzyılın sonlarında, Avrupa’nın ortasında gerçekleştirilen katliama tüm Dünya ve egemen güçler sessiz kalabilmiş, onlardan bağımsız çok senelerdir yan yana yaşayan insanlar, akrabalar birbirini katletmişti. Balkan Turu yaptığımız sırada tanıştığımız Makedon Müslüman yerel rehberimizin anlattığı hikayeleri asla sayfalarımıza taşımak istemeyiz ancak yarısı doğruysa kan dondurucu. Hamile eşinin karnını deşip bebeğini sobaya atan erkeklerden, kırk senelik damadını katledenlere kadar sonsuz acının yaşandığı o dönemde Mostar’ın yıkımı, gerçek anlamda birlikte yaşama kültürüne atılmış bir bombaydı. Keza köprüler, sadece nehirler üzerinde iki yakayı birbirine bağlamakla kalmaz, kültürler arası da semboldür. Balkanlarda açılan bu yaranın büyüklüğü, Ortadoğu’dan Amerika’ya kadar birçok yerde yaraların derinleşmesine sebep oldu.

Mostar’ın Tekrar İnşası

Türk İşbirliği ve Konferansı Ajansı (TİKA), UNESCO ve Dünya Bankası desteğiyle Haziran 2002 – Ağustos 2003 arasında yapılan tekrar inşa çalışmalarında, Macar Dalgıçlar su altındaki orijinal taşları çıkarttı. Bombardımandan zarar gören taşlar içinse, kapanmış olan tarihi Mostar taş ocağı tekrar açıldı ve oradan elde edilen taşlarla inşaatın kalanı tamamlandı. 23 Temmuz 2004’te İngiliz Prensi Charles tarafından birçok ülke temsilcisinin katıldığı törenle resmen açılan Mostar, günümüzde eski doğal dokusunu barındırdığı gibi, tekrar kültürlerin biraraya gelmesine hizmet ediyor. Savaş öncesi yaşayan nüfuslarından Sırpları kaybeden coğrafyada Müslümanlar ve Hırvatlar nehrin birer yakasında yaşamaya devam etmektedir. Mostar Köprüsü ve eski şehir bölümü, 2005’ten beri Unesco Kültür Mirasları listesinde yer almaktadır.

Mostar Köprüsü Tarihi

Cesur Erkeklerin Trampleni

Tarihi ve travmatik anılarının yanı sıra, Mostar bir de yaşamı sembol eder. Küçük Mostar şehrinin ve civar yerleşimlerinin önemli bir geleneği olarak, damat adayları düğünden önce Mostar Köprüsü’nün zirvesinden nehire atlayarak, gelin adaylarına kendi “erkekliklerini” ispat ederler. Günümüzde de devam edilen bu düğün sembolü, artık Mostar Köprüsünden atlama geleneğine dönüşmüş, evlilikler dışında da her yıl Bosna’da gerçekleşen bir etkinlik olarak eğlenceye, kültüre ve turizme hizmet eder hal almıştır. (Son atlayış görseli alıntıdır)

Balkan turu sırasında Mostar ziyareti yapacaklara uyarımız, köprünün kaygan zemine sahip olduğunu hatırlatmak yönünde olacak. En güzel fotoğraf da, herkesin hemen köprü girişinde sıra beklediği yerden değil, sakince karşıya geçip, sola döndükten sonra rahat rahat çekilen olabilir diye de hatırlatalım. (Yaptık, oradan biliyoruz)

Saraybosna’da ziyaret ettiğimiz yerlerden, Bosna Hersek, Poçitel ve Mostar Gezi Rehberlerimiz bulunuyor.  Mostar için kısa da olsa incelenebilir.

Tık tık: Mostar Gezi Rehberi

img

Bolu’nun Cennetleri, Bolu Turları

En Güzel Hafta Sonu Kaçamakları İçin: Bolu Gezisi Bolu gezisi denilince akla özellikle Bolu'nun…

0 Yorum

Daha önce hiç yorum yapılmamış

Siz de yorum yazarak bize ulaşabilirsiniz.